Tajowie z niezwykłym szacunkiem odnoszą się do swojego monarchy. Miłość, jaką darzą króla, jest zaskakująco silna i szczera. Tak jak zdarza im się zażartować z polityków czy z ustroju, nigdy nie poważą się na złe słowo dotyczące królewskiej rodziny…
Król Bhumibol Adulyadej i królowa Sirikit podczas wizyty w 1962 r. · Fot. Government of Thailand, Domena publiczna
Portret króla
Portrety i fotografie króla spotkamy prawie w każdym tajskim domu czy sklepie (zawieszone zawsze powyżej naszych głów). Król i królowa podczas różnego rodzaju wystąpień zasiadają na podwyższeniu, a otaczający ich ludzie klęczą na kolanach i pochylają głowy. Gdy każdego dnia rano i wieczorem, na ulicach tajskich miast rozbrzmiewa hymn państwowy grany na cześć króla, wszyscy przerywają wykonywane przez siebie prace i na chwilę oddają się zadumie. Przebywając w Tajlandii, należy pamiętać o niezwykłym przywiązaniu narodu do swojego monarchy i strać się je uszanować. Oczywiście jakakolwiek forma lekceważenia królewskiej rodziny uważana jest za przestępstwo.
Rama IX
Król Bhumibol Adulyadej (Rama IX) był uważany za ojca narodu, stróża tradycji i patrona demokracji. Był niezwykle ważną postacią zarówno w historii, jak i w życiu codziennym kraju. Królowie Syjamu od zamierzchłych czasów noszą tytuł Królewskiego Ojca i w czasie koronacji składają przyrzeczenie, że: „(…) będą rządzić sprawiedliwie dla dobra i szczęścia narodu syjamskiego”.
Tytuły nadawane władcy Tajlandii są niezwykle wyszukane i kwieciste, często bardzo rozbudowane. Król określany bywa następująco:
- Wielka Siła Ziemi
- Nie dająca się Porównać Moc
- Głowa Wszechwładna Narodu Syjamskiego
- Najwyższy protektor i monarcha
- Najwyższy Sędzia Przypływu i Odpływu
Droga do tronu i koronacja
Bhumibol Adulyadej urodził się 5 grudnia 1927 r. Na tron trafił w niespodziewanych okolicznościach. Ostatni monarcha absolutny, Prajadhipok (Rama VII), abdykował w 1935 r., trzy lata po przekształceniu Syjamu w monarchię konstytucyjną, i nie wyznaczył następcy. Królem został wówczas niespełna dziesięcioletni Ananda Mahidol (Rama VIII), starszy brat Bhumibola. Zginął on od strzału w swojej rezydencji w czerwcu 1946 r., a okoliczności jego śmierci do dziś budzą spory. Bhumibol odziedziczył koronę w czerwcu 1946 r., ale uroczystą koronację w Wielkim Pałacu w Bangkoku przeprowadzono dopiero 5 maja 1950 r. Za jego panowania 5 maja był w Tajlandii świętem państwowym (Dniem Koronacji), a w 2010 r. obchodzono 60. rocznicę koronacji.
Portrety monarchów na dworcu kolejowym w Bangkoku · Fot. Griff88, CC BY-SA 4.0
Troskliwy monarcha
Król Bhumibol Adulyadej cieszył się szczególną sympatią obywateli Tajlandii, gdyż starał się on pozostawać w bezpośrednim kontakcie ze swoimi poddanymi. Gdy król był młodszy, odbywał częste podróże w najdalsze zakątki kraju i starał się naocznie poznać problemy swoich poddanych. Znaczące słowa władcy Tajlandii zanotował przed laty jeden z duńskich dziennikarzy:
Nigdy nie lubiłem historii i mogę do tego dodać, że nie miałem nigdy ambicji, aby być wyniosłym władcą odnotowanym przez historię. Jest udowodnione, że okresy panowania tak zwanych wielkich królów zawsze naznaczone są wojną, a to nie jest dla mnie do przyjęcia. Moim pragnieniem jest, aby mój naród żył szczęśliwie i w pokoju, wolny od wojen, tak długo, jak ja jestem na tronie.
(Źródło: J. Wolniewicz, Uśmiech złotego Buddy, Warszawa 1980, s. 44.)
Z wypowiedzi tej wynika, że król Bhumibol szczególnie troszczył się o dobro i bezpieczeństwo swojego narodu. O skromności króla i poszanowaniu tradycji świadczyło także to, iż swego czasu odbył on nowicjat w buddyjskim klasztorze i odziany w szafranową opończę, kroczył na równi z innymi mnichami po ulicach Bangkoku, pokornie zbierając jałmużnę. Okazuje się, że nawet cudowne kwiaty porastające szerokie połacie tajskich łąk i ogrodów, to efekt Królewskiego Kwiatowego Projektu. Monarcha w ten sposób starał się zachęcać ludzi do legalnej i mniej niebezpiecznej pracy, niż na przykład uprawa opium, będąca niegdyś dużym problemem w kraju.
13 października 2016 roku, po długiej chorobie zmarł Król Bhumibol Adulyadej. Był on najdłużej panującym monarchą na świecie.
Przeczytaj także: Tajlandia po śmierci króla.
Królowa Sirikit
U boku króla bardzo często ujrzeć mogliđmz jego dostojną małżonkę – królową Sirikit. Ona również słynie ze swej troski o zachowanie najdawniejszych tajskich zwyczajów – jest autorką programu zachęcającego mieszkańców wiosek do zajęcia się tradycyjnym rzemiosłem. Uważa się, iż to właśnie królowa Sitikit wprowadziła tajskie jedwabie w świat mody. Co ciekawe (szczególnie dla nas Polaków), królowa jest miłośniczką twórczości Chopina. Przed rokiem 1950, młoda wówczas Sirikit, występowała z repertuarem naszego wirtuoza w Paryżu. Wkrótce jednak zrezygnowała z dobrze zapowiadającej się kariery pianistki, została bowiem władczynią Tajlandii.
W 1950 roku król poślubił królową Sirikit, którą poznał w czasie studiów w Szwajcarii. Para królewska ma czworo dzieci: księżniczkę Ubol Ratana (ur. w 1951 r.), księcia Maha Vajiralongkorn (1952), księżniczkę Mahachakri Sirindhorn (1955) oraz księżniczkę Chulabhoorn (1957). Ślub pary królewskiej odbył się 28 kwietnia 1950 r., tydzień przed koronacją. Jedyny syn króla i królowej, Maha Vajiralongkorn, urodził się 28 lipca 1952 r. i kształcił się m.in. w szkole wojskowej w Australii; w 2016 r. objął tron jako Rama X. W 2012 r., z okazji 80. urodzin królowej Sirikit, Bank Tajlandii wyemitował pierwszy w historii banknot o nominale 80 bahtów — w błękicie, kolorze królowej — a na 60. urodziny następcy tronu pamiątkowy banknot 100-bahtowy.
Stan na październik 2026: król Bhumibol zmarł w 2016 r., panuje Rama X (Maha Vajiralongkorn); królowa Sirikit zmarła 24.10.2025 r.
Na podstawie: J. Wolniewicz, Uśmiech złotego Buddy, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980.
Zobacz też
- Maha Vajiralongkorn: Rama X i koronacja w Tajlandii — syn Bhumibola i Sirikit, który objął tron jako Rama X.
- Państwo i polityka — jak działa monarchia konstytucyjna w Tajlandii.
- Urodziny króla Tajlandii: święto monarchy i obchody — jak Tajowie świętują urodziny władcy.
- Flaga i godło Tajlandii: kolory, Garuda, symbolika — co oznacza niebieski pas tajskiej flagi.