Trociczka, czyli po prostu kadzidełko, to stały element wystroju buddyjskiej świątyni i nieodłączny rekwizyt w rękach wiernych. Wraz z kwiatami i świecami zdobiącymi ołtarze, trociczki, usytuowane zwykle przed posągiem Buddy, współtworzą niepowtarzalny, tajemniczy klimat świątynnych wnętrz.
Buddyjskie rzeźby
W głębi świątyni, wśród wonnych oparów, jawi się zwykle monumentalny posąg Oświeconego. Potężny prąd religijny, jakim jest buddyzm, zapoczątkowany około pięciu wieków przed naszą erą, odnalazł swe główne artystyczne spełnienie właśnie w rzeźbie. Oczywiście nadrzędnym tematem każdej z tych realizacji jest sam Oświecony.
Mudry
Tajowie przedstawiają Buddę zazwyczaj w czterech powtarzających się postawach: siedzącej ze skrzyżowanymi nogami, stojącej, leżącej oraz w ruchu.
Stany ducha wielkiego mistrza, tak istotne dla jego wyznawców, wyrażane są w rzeźbie poprzez szczególne potraktowanie dłoni i rąk posągu, czyli przez uwydatnienie ich gestykulacji.
Znawcy sztuki tajskiej wyróżniają aż czterdzieści siedem typów tych gestów (tzw. mudra). Każdy z nich posiada oczywiście własne, określone znaczenie, np. smutek, troskę, radość, oczekiwanie śmierci, medytację.
Uśmiech Buddy. Styl Sukhothai
Najdoskonalszy w oddawaniu wizerunków Buddy był styl Sukhothai, panujący w XIII-XIV w. Określenie to stosuję się również w stosunku do całego stylu rzeźby odlewanej w brązie.
Co takiego kryje w sobie to tworzywo, że niemal całkowicie wyparło ono kamień? Przede wszystkim brąz pozwalał na bardziej szczegółowy modelunek draperii szat, pukli włosów, a przede wszystkim - rysów twarzy, które tak uważnie śledzą wierni. To on umożliwił pojawienie się na twarzy Buddy lekkiego uśmiechu, dzięki któremu, wielki święty stał się bliższy ludziom.
Najznakomitszym osiągnięciem okresu Sukhotai było ukazanie „kroczącego Buddy”. Wyznawcy wierzą, że tak przedstawiony schodzi on z nieba, by odwiedzić swoją matkę.
Przykładem późnego okresu omawianego stylu sztuki jest XIV-wieczny posąg Buddy z Wat Phra Si Rattana Mahatat w Phitsanulok. Odlana w brązie figura, zachwyca swymi złoceniami i spokojem emanującym z twarzy mędrca.
Postać Buddy, jakkolwiek dominująca, nie była jedynym tematem rzeźby tajskiej. W klasycznym stylu Sukhotai spotyka się także wyobrażenia hinduskich bogów Wisznu i Siwy, również wykonane w brązie.
Od około XV w. na bazie prądów i tendencji rozwiniętych w Sukhothai wytworzył się narodowy, oryginalny styl tajskiej sztuki.
Zobacz też
- Muzeum Ramy Khamphaenga w Sukhotai: zbiory i historia — Kroczący Budda i rzeźby w stylu Sukhothai w jednym miejscu.
- Wat Sa Si w Sukhotai: świątynia na wyspie i kroczący Budda — Kroczący Budda w ruinach na wyspie.
- Wat Si Chum w Sukhotai: wielki Budda Phra Achana — Ogromny siedzący Budda Phra Achana.
- Buddyzm Therawada w Tajlandii: karma i świątynie — Nauki, które wyrażają gesty i postawy Buddy.
- Muzyka tajska: ranad ek, gong, flet i bęben — Tajska muzyka klasyczna, która również narodziła się w okresie Sukhothai.